Kontrowersyjne eksperymenty psychologii społecznej

ooo prosze, pojawił się wielki fan, zwolennik i przyjaciel psychologów :>

Nam też miło Cię tutaj gościć.

Odkąd powstała psychologia społeczna, odtąd często pojawiają się zarzuty pod kątem jej etyki. Z punktu widzenia filozofii, religii, stawiania człowieka jako najwyższej wartości, istotnie są one uzasadnione, ponieważ badanym często towarzyszą przykre stany emocjonalne, wzbudzane przez psychologów w najróżniejszy sposób. Dlatego tak ważna jest etyka badań psychologicznych - należy starać się zadość uczynić badanym za wszelkie doznane przez nich szkody.
Problem etyki dotyczy jednak innej kwestii, mianowicie czy można poznać człowieka i jego procesy psychiczne, ich współzmienność i współzależność bez wywoływania w ludziach przykrych doznań?
W moim przekonaniu nie można. Żeby lepiej poznać naturę człowieka niezbędne staje się niekiedy indukowanie negatywnych przeżyć i emocji, jednak co jest BARDZO WAŻNE, należy później starać się zadość uczynić. To właśnie dlatego Stanley Milgram, jeszcze długo po zakończeniu swojego eksperymentu dzwonił do swoich badanych i utrzymywał z nimi kontakt wspierając ich w trudach  codziennego życia i niwelując traumę, którą doznali wcześniej w laboratorium. Oczywiście nawet przy tak kontrowersyjnym założeniu, jakie przyjąłem nie należy przekraczać pewnych granic. Jakich? Ano takich, kiedy istnieje podejrzenie, że badanie może spowodować trwałe zmiany w funkcjonowaniu człowieka. Choć to bardzo nieprecyzyjne sformułowanie, to jednak myślę że dość klarowne - chodzi bowiem o dysfunkcje w funkcjonowaniu jednostki, jakie może spowodować badanie. Mówiąc o dysfunkcjach mam na myśli także te fizjologiczne spowodowane silnym stresem na przykład.
Kończąc zastanówmy się nad losem wielu zwierząt, które robią za "króliki doświadczalne" - sama ta nazwa wiele wskazuje. Mało kto się jednak ich losem interesuje, a większość ludzi wie, że dzięki badaniom i testom na zwierzętach udoskonala się rozmaite rozwiązania czy preparaty, które poźniej służą nam - ludziom. Większość ludzi wie, że w ten sposób można dowiedzieć się wielu rzeczy, które później przechodzą do książek naukowych, nawet jeśli te badania są o wiele bardziej kontrwersyjne i mniej etyczne.
Niestety, ale to jest niemalże konflikt tragiczny - poznanie nie może się równać nieinwazyjności, a jeśli może, to trzeba się liczyć z tym, że nie będzie ono dogłębne, a chyba nie na tym nam powinno zależeć.

Dla mnie (osoby, która poznaje dopiero zagadnienia psychologii poznawczej) najbardziej rzuca się w oczy eksperyment Stanley'a Milgrama i F. Zimbardo. Jak sobie przypomnę, co jeszcze mieliśmy to coś napiszę.

Hypnos, a owszem wstąpiłem na Wasze forum, bo myślałem, że uzyskam tu pomoc zwiazaną z pewnym problemem (nawet temat założyłem), ale niestety nikt z Was na temat syndromu Mad Maxa/road rage/agresji na drodze pomóc mi nie może

Jurek, nie denerwuj się. Ja nie mam nic przeciwko psychologii społecznej, ba, uważam, że to całkiem pożyteczna dziedzina! Chodziło mi o to (i mówię to żartobliwie), że psychologowie społeczni lubią namieszać (bardziej lub mniej) człowiekowi w głowie i myślą, że jak wytłumaczą wszystko po eksperymencie to już jest OK  :idea: Byłbym jednak daleki od mówienia, że te eksperymenty były strasznie nieetyczne.

Jak narazie kończę półroczny kurs psychologii społecznej. Pomimo tego, że jest to tylko semestralny kurs to wydaje mi się, że dość dużo zrobiliśmy (porównując z innymi kursami, jakie miałem do tej pory), bo tempo było gigantyczne  :roll:

Prawda jest taka, że w historii badań prowadzonych przez psychologów społecznych - zwłaszcza amerykańskich - sporo jest takich, które można uznać za kontrowersyjne. W większości przypadków, jak już wspomniano, wniosły one wiele do rozwoju tej dziedziny wiedzy. Należy jednak pamiętać, że w owych czasach brak było jeszcze szczegółowych wytycznych i szerzej opracowanych norm etycznych związanych z tego typu badaniami. Właściwie dopiero takie eksperymenty wywołały poważniejszą dyskusję na ten temat. W chwili obecnej badania wyglądają już nieco inaczej, a procedury są analizowane znacznie dokładniej pod kątem ich etyczności.

Pamiętam, że w czasie studiów wpadła mi w ręce taka książka, która poruszała ten temat. Było tam pełno przykładów kontrowersyjnych badań dotyczących nie tylko psychologii społecznej, ale i innych dziedzin psychologii. Kilka najbardziej szokujących dotyczyło psychoterapii. Jedna z przedstawianych tam metod zakładała m.in. stosowanie przemocy fizycznej w procesie terapeutycznym. Zgodnie z jej założeniami, w pracy nad konfliktami małżeńskimi dopuszczało się i wręcz zalecało pobicie współmałżonka celem zredukowania napięcia. Myślę, ze w porównaniu z Milgramem i Zimbardo były to znacznie bardziej kontrowersyjne metody, zwłasza, że po obu tych eksperymentach uczestników badań otaczano odpowiednią opieką i pomocą psychologiczną celem zredukowania ewentualnych problemów wynikajcych z udziału w tych projektach.

Jestem wręcz pewien, że ten post będzie kontrowersyjny.

Moim skromnym zdaniem, cała etyczność eksperymentów psychologicznych automatycznie zamnkęła psychologię przed "szybkim" rozwojem. Tak o to, musimy walczyć (tak - walczyć) z krytykami metodologicznymi, wielkimi etykami, o to, czy etyczny on jest czy nie jest?

Jak mamy być tak bardzo anty kontrowersyjności eksperymentów psychologicznych - zabrońmy puszczać osobom badanym filmy - przecież badany nie wychodzi z eksperymentu taki sam jakim wchodził.
Milgram, Aronson, Zimbardo czy nawet Rosenhan (ze swoim zamaskowaniem w psychiatrykach) rozwinęli wieloletnie dyskusje na tematy psychologiczne - niestety one się kończą, a my musimy robić "badania" na podstawie Smerfów i Gumisiów, mdłe jak margaryna.
I tyle mam od siebie na temat konstrowersyjnych eksperymentów. Fajne były, ale się skończyły.

ps.

Gdyby nie eksperyment z dzieckiem i "sztucznym małpiszonem" - psychologia rozwojowa kulała by - podobnie kulała by gdyby nie Bandura i jego modelowanie z kijem To też, dla wielu, jest kontrowersyjne. Wyobrażacie sobie dzieci teraz? Zrobiono z nich baranów. I tak dalej i tak dalej.

Brawo etykom - jesteście wielcy. Szybkim "humanistycznym" ruchem zamknęliście rozwój "humanizmu"  :twisted: Coraz węższe ramy "etyczności" to coraz węższe eksperymenty - aż znikną.
Niestety, etycy zabrnęli w problem bez wyjścia. Tak samo jak psychologia. A psychiatria swoje robi i nie patrzy na etyczność - farmakologia górą.

Pozdrawiam (etycznie).