Kto z nas się nabiera?

Świadomość technik manipulacyjnych może pomóc przed padnięciem ich ofiarą tylko w bardzo ograniczonym stopniu. Po pierwsze technika musi się rzucać w oczy i być klasycznym przykładem jej wykorzystania, po drugie z jakichś powodów musimy mieć szczególną motywację do uważnego analizowania próby wywarcia na nas wplywu.
Człowiek jest jak wiadomo leniem poznawczym (cognitive meser) i na codzień nie ma czasu ani energii, żeby analizować gruntownie każdą relację społeczną czy sytuację w której się znajduje. Nie mówiąc już o tym, że większość nie posiada kompetencji, żeby skutecznie demaskować próbę wywarcia na nas wpływu. Oczywiście ludzie sądzą, że są w stanie skutecznie przeciwdziałać próbom manipulacji, a tylko na innych ludzi one mogą działać - w myśl deformacji percepcyjnej bycia "lepszym niż przeciętnie" i nierealistycznego optymizmu, ale są oni rzecz jasna w błędzie. Współczesna psychologia dowodzi, że nawet wyższe procesy psychologiczne są zautomatyzowane i żeby wzbudzić właściwą reakcję trzeba tylko wiedzieć w które struny uderzać. Jednak tutaj mam dobrą wiadomość - wciąż wielu nie wie w które i oddziaływuje albo metodami, na które ludzie się uodpornili w skutek ich nadużywania, albo kompletnie niewłaściwymi sposobami wywarcia wpływu wynikającymi z pomysłowości i oryginalności, ale nie mającymi nic wspólnego z rzetelną wiedzą o działaniu ludzkiego umysłu.

Zatem mamy dwie różne wypowiedzi. Hypnos uważa, że człowiek nie przystosowany do ciągłego analizowania sytuacji i decyzji, nabiera się na nieszablonowe techniki wywierania wpływu. Natomiast Maciej broni się i atakuje. Czy wobec tego, Macieju, jesteś pewien, że nie jesteś nabierany w innych sytuacjach, a tylko w niektórych udaje Ci się obronić?

Mówiąc o przyjemności z zakupów, mówiłem o kupowaniu impulsywnym, czyli bez zastanowienia. Po prostu wziąć z półki to, na co się ma ochotę w danej chwili. Dopiero po wyjściu ze sklepu dochodzą myśli racjonalne - dlaczego to i czy aby nie dałem się nabrać. Kiedy dodatkowo wtedy dochodzę do wniosku, że bardzo dobrze, że sobie na coś pozwoliłem, mam podwójną radość. Bez analizowania sytuacji, gdy ona nastąpiła. Wtedy wszak zabijana jest spontaniczność, która generuje zadowolenie.

a ja z moim małżonem na złość wszystkim marketowym manipulacjom robimy sobie listy nawet nie po to, żeby nie kupić czegoś nie potrzebnego ale przede wszystkim, żeby nie zapomnieć o czymś

Rzeczywiście badania często odbywają się na studentach albo na osobach przypadkowych z ulicy podczas 'fiels studies'. Jakkolwiek w 'field studies' nigdy nie wiesz na kogo trafisz. Co któraś osoba może być mistrzem wpływu, ale to nie istotne. Sęk w tym, że badania robione na żółtodziobach z zakresu wpływu społecznego nie oznaczają, że nie można ich później stosować także wobec mistrzów i co ważniejsze, nie można wykluczyć, że one działają (tutaj przykład przytoczony przez Maćka apropos ciasteczek i harcerki wydaje się być adekwatny).

Co do kartek, to ja nie napisałem, że sprzedanie wspomnianej przeze mnie mapy jest niemożliwe. Jednak w sytuacjach czy to z kartkami czy mapą, człowiek może po prostu automatycznie niemal negować każdą próbę "wciśnięcia" mu czegokolwiek właśnie dlatego, że w ten sposób nauczył się bronić przed wywieraniem na siebie wpływu przez obcych ludzi, podchodzących do niego na każdym kroku (choćby poprzez wspomniane przez Ciebie markery somatyczne).
Jasne, że mąż może pójść do opery, bo kocha swoją żonę, ale równie dobrze może ją kochać i iść do opery po prostu nie chcieć (argumentując, że skoro ona go kocha, to powinna zrozumieć jego niechęć wobec takich miejsc). Jest cała masa innych zmiennych, które mogą tutaj oddziaływac, jednak ten przykład miał unaocznić sytuację wpływu, który nie dotyczy spraw stricto marketingowych.