Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Dorosłość popłaca, czyli o zastosowaniu analizy transakcyjnej w trakcie rozmowy separacyjnej
Rola Dorosłego
Kolejny stan ego to stan Dorosłego. Wewnętrzny Dorosły cechuje się największym racjonalizmem spośród trzech omawianych stanów Ja. Postawy charakterystyczne dla tej roli wykształcają się w jednostce stopniowo w trakcie dojrzewania i nabierania doświadczeń. Można zaryzykować stwierdzenie, że tego stanu jednostka uczy się w trakcie życia. Najczęściej z roli Dorosłego korzysta się przy wymianie informacji, przy podejmowaniu decyzji świadomie i odpowiedzialnie. Dorosłe ego sprawia, że spojrzenie na świat jest obiektywne, spokojne i bez nadmiernych emocji. Zamiast tego jest zbieranie, analizowanie i wykorzystywanie informacji z otoczenia. Osoba komunikująca się z pozycji Dorosłego ma spokojny, rzeczowy ton głosu. Nie używa nadmiernej gestykulacji, a jeśli już po nią sięga, to jest ona bardzo stonowana i raczej podkreśla treść wypowiedzi niż ją zastępuje. W wypowiedziach Dorosłego pojawia się bardzo wiele zaimków pytających: kto, co, gdzie, kiedy, dlaczego – ponieważ one pozwalają na zbieranie informacji.
Stan Dorosłego może zostać wykorzystany przez obie strony rozmowy separacyjnej. Jeśli zwalniany prowadzi dyskusję o zwolnieniu z poziomu Dorosłego, to nie pozwala on, by emocje wzięły nad nim górę. To nie znaczy, że ich nie odczuwa – odczuwa je, ale udaje mu się nad nimi zapanować. Zatem zamiast emocjonalnych reakcji pojawia się potrzeba pozyskiwania informacji na temat tego, jakie były przyczyny zwolnienia, jakie działania muszą zostać podjęte, jakie dokumenty skompletowane, jakie są terminy, gdzie się udać w celu otrzymania pewnych świadczeń czy pomocy.
Zwalniający o postawie Dorosłego jest natomiast nastawiony na przekazania odchodzącemu wszystkich informacji, jakie sam postrzega jako niezbędne i o jakie poprosi go zwalniany. Nie ma tu postaw ocennych czy wytykania błędów, nie ma nadmiernego użalania się nad odchodzącym i wylewnego okazywania współczucia. Jest natomiast rzeczowość. Ważne jednak, by zdać sobie sprawę, że dopuszczenie w trakcie rozmowy separacyjnej do głosu Dorosłego nie oznacza wcale, że przełożony jest chłodny i zachowuje się jak automat przekazujący dane i informacje. Nie, często wskazuje się na fakt, że z postawą Dorosłego nierozerwalnie związane są: empatia i asertywność. A głównym wyznacznikiem wszelkich zachowań wobec odchodzącego jest szacunek wobec niego jako człowieka i pracownika.
Rola Dziecka
I w końcu trzeci stan – stan Dziecka, który odpowiada emocjonalnej części osobowości. Pojawiają się tu te emocje, które zakodowane są w jednostce, nierzadko od czasów dzieciństwa. Wewnętrzne Dziecko nie próbuje być ani obiektywne, ani racjonalne, nie kalkuluje i nie zbiera informacji – ono wszystko opiera o odczucia i emocje. Osoba, która dopuszcza do głosu swoje wewnętrzne Dziecko może także sprawiać wrażenie oczekującej pomocy, aprobaty, wsparcia czy ochrony ze strony innych, których uważa za silniejszych, mądrzejszych, bardziej doświadczonych. Stan Dziecka ma swoje dwa podtypy: Dziecko Spontaniczne i Dziecko Dostosowane.
Dziecko Spontaniczne będzie wykazywało silne emocje. Jeśli dopuści się je do głosu w trakcie procesu komunikacji, to będzie ono płakać i śmiać się, złościć się i obrażać, krzyczeć i szeptać – będzie prezentowało całą gamę emocji. Słownictwo osoby przyjmującej postawę Dziecka Spontanicznego jest również spontaniczne – pełne wykrzykników i przysłówków, które mają oddać jego odczucia i przeżycia. Niewiele osób dorosłych, szczególnie poza swoim ogniskiem domowym, dopuszcza na co dzień do głosu Dziecko Spontaniczne. Jednak w obliczu sytuacji stresowych, wyjątkowo tragicznych lub radosnych, czyli wszędzie tam, gdzie potocznie mówi się, że emocje biorą górę, pojawia się właśnie Dziecko Spontaniczne.
Osoba komunikująca się z poziomu Dziecka Dostosowanego jest spokojniejsza, uprzejma, ale też bez własnego zdania, czekająca na sugestie innych. W jej wypowiedziach często pojawiają się formy grzecznościowe i słowa: proszę, dziękuję, przepraszam. Dorosłe osoby pozwalające, by Dziecko Dostosowane dominowało w ich zachowaniach i relacjach społecznych, są często postrzegane jako wycofane, spolegliwe, dążące do kompromisów.
Trudno wyobrazić sobie, by postawę Dziecka Spontanicznego przyjęła osoba zwalniająca. Nie będzie ona raczej budowała dialogu z odchodzącym na własnych emocjach i odczuciach. Ona nie będzie krzyczeć, płakać, czy okazywać nadmiernej radości z odejścia, nawet najbardziej nielubianego podwładnego. Zwalniający stara się raczej utrzymać w ryzach własne emocje – czyli również utrzymać w ryzach wewnętrzne Dziecko Spontaniczne. Może się jednak okazać, że zachowa się on jak Dziecko Dostosowane – będzie nadmiernie cichy, grzeczny i uprzejmy, jakby przestraszony w obliczu tego, czego ma dokonać. Będzie nadużywać słowa: przepraszam i przykro mi i wskazywać na to, że to nie jego decyzja, że zapadła ona wyżej. Taka postawa może skłonić zwalnianego do wyładowania swoich emocji na tak uległym i przestraszonym przełożonym. Mogą pojawić się zachowania agresywne czy bardzo emocjonalne. W takim wypadku prowadzenie skutecznej komunikacji w trakcie rozmowy separacyjnej nie będzie możliwe.
Natomiast zwalniany może zachować się zarówno jak Dziecko Spontaniczne, jak i Dziecko Dostosowane. Postawa Dziecka Spontanicznego będzie oparta na stresie i negatywnych emocjach, jakich doświadcza w momencie zwolnienia – pojawią się łzy, krzyk, pytania: i co teraz ze mną będzie?, co ja teraz zrobię? Poziom emocji będzie tu wyjątkowo wysoki. Przełożony będzie musiał skupić się raczej na obniżaniu ich poziomu niż na przekazywaniu konkretnych informacji, ponieważ żadne z nich i tak nie będą docierać do rozemocjonowanego zwalnianego, nie przebiją się przez odczuwane emocje, nie zrozumie ich w pełni, a może nawet nie usłyszy.
Trochę inaczej jest, gdy zwalniany zachowa się jak Dziecko Dostosowane – będzie cichy i wycofany. Nie będzie miał żadnych pytań, możliwe nawet, że nie będzie w ogóle wypowiadał zbyt wielu słów w trakcie rozmowy separacyjnej. Taka postawa ma również negatywne skutki, bo brak pytań oznacza, że otrzyma on jedynie te informacje, które uzna za niezbędne przełożony, natomiast zabraknie tego, co ważne dla samego podwładnego. Nie zadając pytań, nie rozwieje on żadnych swoich wątpliwości.
Podsumowując charakterystykę trzech typów ról wyróżnionych w analizie transakcyjnej, należy podkreślić, że nie mają one dobrego czy złego zabarwienia. Każda z nich jest potrzebna i służy realizacji określonych potrzeb typowych dla każdego z nas. Jednostka rozwijająca swoje kompetencje interpersonalne powinna zatem umieć komunikować się z każdego z tych trzech poziomów. W istocie, problem pojawia się wtedy, gdy jeden ze stanów zaczyna dominować lub, gdy któryś ze stanów zanika zupełnie.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
Komentarze