Kiedy w 1942 roku na scenie „Paramounth Theater” w Nowym Jorku oczom wszystkich zgromadzonych ukazał się osławiony Frank Sinatra, na dany przez niego znak kilkanaście kobiet, które były współpracownikami Sinatry i zajęły miejsca w różnych punktach widowni, zaczęło krzyczeć, piszczeć, a niektóre udawały, że mdleją.

To, co miało być ciekawym chwytem marketingowym, przerodziło się w masową histerię (Cialdini, Kenrick, Neuberg, 2003). Od tamtego czasu, takie zachowania nie stanowią niczego wyjątkowego na wielu współczesnych koncertach, jednak ich przykład prowokuje pytania o naturę zachowań społecznych.

Co powoduje, że ludzie poddają się ferworowi tłumu?

Dlaczego czasami, a może nawet częściej niż byśmy chcieli, w tłumie robimy rzeczy, na które nigdy nie odważylibyśmy się w pojedynkę?

Przenieśmy się o 20 lat w przyszłość od pamiętnego koncertu Sinatry. Wtedy to właśnie na osiedlu Kew Gardens w Queens miał miejsce brutalny mord Catherine Genovese. Oczywiście morderstwa są niestety niemal na porządku dziennym i nie były również wówczas niczym niespotykanym, to jednak okoliczności, jakie towarzyszyły tej okrutnej zbrodni były co najmniej niejednoznaczne.

Morderca zabijał biedną Catherine przez prawie pół godziny, kilkakrotnie uciekał z miejsca zbrodni, gdyż odstraszały go światła zapalające się w oknach sąsiednich budynków mieszkalnych. Całe zajście miało bowiem miejsce tuż pod domem Catherine! Jak się później okazało, 38 osób obserwowało całe zajście i nikomu nawet nie przyszło do głowy, żeby zadzwonić na policję, nie wspominając o próbie doraźnej interwencji ze strony obserwatorów. Sierżant, prowadzący śledztwo, nie mógł zrozumieć jednego – jak 38 szacownych obywateli Stanów Zjednoczonych mogło do tego dopuścić (Cialdini, 2003)?

Wydaje się to być sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem, w końcu teoretycznie – im więcej osób jest świadkami jakiegoś traumatycznego zdarzenia, to z prostego rachunku prawdopodobieństwa powinno wynikać, iż większa szansa na to, że ktoś ostatecznie udzieli nam pomocy. Jak się okazuje – niekoniecznie.

Ojciec z synem jechali samochodem. Nagle samochód zgasł. Niefortunnie miało to miejsce na przejeździe kolejowym a z  odległości było już słychać nadjeżdżający pociąg. Ojciec próbował uruchomić samochód, ale jego trud okazał się próżny. Pociąg uderzył w samochód, a ojciec zginął na miejscu. Syna natomiast w ciężkim stanie przewieziono do szpitala. Sprowadzono chirurga gotowego do akcji. Po wejściu na salę operacyjną chirurg zbladł i powiedział: „Nie mogę operować, to mój syn” (Griffin, 2004). Dlaczego ta prosta zagadka dla większości z nas przez długi czas jest tak trudna i spędza nam sen z powiek? Co powoduje, że nie potrafimy często rozwiązać jakiegoś problemu, tylko dlatego, że nie jesteśmy w stanie przełamać pewnych kanonów i spojrzeć nań z innej perspektywy, dzięki której rozwiązanie nie stanowiło by najmniejszego kłopotu?

Na te i inne pytania odpowiada właśnie psychologia społeczna.

Psychologia społeczna jest niczym innym jak naukowym badaniem tego jak ludzie wpływają na myśli, zachowania i uczucia innych ludzi (Cialdini, Kenrick, Neuberg 2003).

Ludzie na co dzień podejmują się przewidywania i wyciągania wniosków z zachowań innych osób, psycholodzy idą w swojej detektywistycznej pracy nieco dalej i opracowali oni szereg skomplikowanych metod badawczych, dzięki którym mogą opisywać, wyjaśniać oraz przewidywać, a co za tym idzie kontrolować wiele ludzkich zachowań.

Psychologia społeczna znajdowała się w swojej krótkiej historii pod wpływem różnych nurtów – od socjologii, antropologii, socjobiologii aż po badania nad sztuczną inteligencją. Dzięki tym rozmaitym prądom intelektualnym ukształtowało się 5 podstawowych gałęzi badawczych czy perspektyw teoretycznych, na które dzieli się psychologia społeczna, są nimi: perspektywa społeczno – kulturowa, społecznego uczenia się, biologiczna, fenomenologic zna oraz społeczno – poznawcza.