Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Wzór na zachowanie, czyli matematykopsychologia
Wzór na przestępstwo?
Powyższe doniesienie zdaje się wskazywać, że matematyka zbliża się do odnalezienia algorytmów i wzorów, które pozwolą "wyliczyć" ludzkie zachowanie z bardzo dużą dokładnością. Profesor James Murray nie jest bowiem jedynym matematykiem, który zajął się obliczaniem ludzkiego zachowania. Inny matematyk, Martin Short, współpracując z Departamentem Policji Los Angeles i stosując modele matematyczne próbuje opracować schemat postępowania przestępców. Dzięki jego wysiłkom funkcjonariusze będą mogli z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć, kiedy i gdzie dojdzie np. do włamania. Wraz ze swym kolegą Andreą L. Bertozzim Short opracował projekt Disaster Los Angeles, pozwalający zapobiegać rozmaitym sytuacjom kryzysowym.
W wywiadzie dla czasopisma "La Vanguardia" Short mówi:
Jeśli padamy ofiarą włamania lub kradzieży, to rośnie prawdopodobieństwo, że w niedalekiej przyszłości znów będziemy narażeni na podobne przestępstwo.(...) Zwykle myślimy, że jest odwrotnie. Najchętniej powiemy sobie: „Mnie już okradli, więc na pewno nie wrócą”. Ale pamiętajmy, że złodziej już zna nasz dom, wie jak wejść do środka... To dla niego znacznie łatwiejszy obiekt niż całkiem nowe miejsce. Poza tym istnieje coś takiego jak „zasada wybitego okna”. Włamanie pozostawia fizyczne ślady, znaki, które inni złodzieje potrafią odczytać. Na przykład wybite okno stanowi pokusę i jednocześnie wskazówkę: tutaj łatwo się włamać. Ale wskazówki dla innych złodziei mogą być różne. Na przykład graffiti na ścianach świadczą o tym, że na danym osiedlu nadzór jest słabszy niż gdzie indziej.
Skąd wziął się model opracowany przez badaczy z Los Angeles? O dziwo dziedziną, która dostarczyła im inspiracji była sejsmologia. W sejsmologii istnieje model, według którego prawdopodobieństwo ponownego wystąpienia trzęsienia ziemi w tym samym miejscu, zwanym „self-exciting point” (punktem samowzbudzającym) jest większe niż w jakimkolwiek innym punkcie globu. Jest również bardziej prawdopodobne, że do nowych wstrząsów dojdzie w pobliżu tych właśnie miejsc.
Matematyka vs. psychologia?
Czytając tego typu doniesienia można odnieść wrażenie, że czeka nas świetlana przyszłość, w której nasze porażki, sukcesy, a nawet przestępstwa czy wypadki, które mogą nam się przytrafić da się wcześniej wyliczyć w 100% używając odpowiedniej aplikacji w komputerze. Sama idea takich poszukiwań nie jest oczywiście nowa, a wcześniejsze tego typu badania nie przynosiły psychologii (a i całemu społeczeństwu) znaczących rewolucji. Mimo to czas "romantycznej" i "humanistycznej" psychologii faktycznie skończył się już jakiś czas temu, a nasze badania coraz częściej bardziej przypominają wąskie tematycznie i skomplikowane analizy matematyczne, niż nasiąknięte filozofią, rozbudowane konstrukty teoretyczne.
Zapał zainteresowanych takimi badaniami matematyków (i nie tylko) powinien tu jednak studzić fakt, że człowiek jest z natury na tyle zindywidualizowanym i niepowtarzalnym obiektem badań, że przyjdzie nam jeszcze baaardzo długo czekać na to, aby wizja absolutnej "matematykopsychologii" była realna. Najlepszym przykładem jest tutaj "nieprzewidziane" przez Murrey'a zachowanie części nieszczęśliwych par, które wbrew jego prognozom nie zdecydowały się trwać w nieszczęśliwym związku. Wzór na człowieka będzie miał zawsze pewne luki, które sprawią, że prawdopodobieństwo danego zachowania nigdy nie będzie równe 100%. Czytelnik może uznać to za bufonadę, ale szczerze wątpię, aby komukolwiek udało się skonstruować wzór, który w pełni obliczy moje decyzje. Czemu? Bynajmniej nie dlatego, że zbyt często słyszałem, że jestem nieobliczalny...;-). Starczy, że po wypełnieniu testu wpadnę pod samochód i moje decyzje (nawet te związane z funkcjonowaniem w związku) będą już zupełnie inne. Póki żyjemy jesteśmy w pewien sposób nieskończonym i niepełnym zbiorem danych o naszym zachowaniu. Gdy zaś umrzemy i "pakiet" naszych zachowań będzie "kompletny" to możliwość stuprocentowego przewidzenia naszych reakcji wydaje się, że nie będzie już miała większego znaczenia.
Bądź na bieżąco! Zapisz się na nasz newsletter! (dodatkowo otrzymasz eBooka "Iluzje codzienności")
- «« poprz.
- nast.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
