O proaktywności w działaniu zrobiło się głośno za sprawą książek Stephena Coveya. Wskazywał on, że ludzie proaktywni są ulepieni z zupełnie innej gliny – inaczej myślą, inaczej działają, inaczej podchodzą do wyzwań i problemów (Covey, 2007). Najczęściej o umiejętności bycia proaktywnym mówiło się dotychczas w kontekście działań pracowników na rzecz dobrobytu firmy i ich własnej wysokiej pozycji w jej ramach (Crant, 2000; Grant, Ashford, 2008). Jednak zmiany, jakie ostatnio zachodzą w gospodarce – kryzys i powiązane z tym decyzje o redukcjach kadrowych na dużą skalę – powodują, że na proaktywność zaczyna się patrzeć także z innej perspektywy – jako na czynnik, który może mieć wpływ na umiejętność radzenia sobie pracownika z wizją zwolnienia i koniecznością poszukiwania nowego miejsca pracy.

Zacząć należy od wyjaśnienia, czym jest e-firing. W polskim tłumaczeniu ten angielski termin można zastąpić wyrazem e-zwalnianie. Jest to proces redukcji personelu, w trakcie którego nie następuje bezpośredni kontakt zwalniającego ze zwalnianym. Zamiast tego informacja o rozwiązaniu stosunku pracy podawana jest przy użyciu narzędzi teleinformatycznych: poczty elektronicznej, smsa, faksu.

Dlaczego jedni ludzie potrafią miesiącami siedzieć w zamknięciu i pisać wielkie dzieła, komponować czy tworzyć zaawansowane animacje, drudzy zaś pomimo zasobów, które umożliwiłyby im napisanie bestsellera, czy też stworzenie animacji na miarę Katedry – rezygnują po paru tygodniach? Co decyduje, że część z tych osób jest w stanie zaryzykować i odroczyć gratyfikacje w czasie? Jakie techniki mogą pomóc w osiągnięciu długoterminowych celów?

Stworzona w latach siedemdziesiątych poprzedniego wieku koncepcja salutogenezy A. Antonovsky’ego wydaje się z biegiem lat nie tracić na popularności. Organizacje międzynarodowe próbują na jej podstawie budować programy poprawy zdrowia fizycznego i psychicznego obywateli (Ottawa Charter, 1986). I nawet NASA przeprowadziło eksperyment powiązany z modelem salutogenezy (Robinson, Slack, Olsen, Trenchard, Willis, Baskin, Ritsher, 2006).

Koncepcja ta znajduje także swoich zwolenników wśród osób zajmujących się psychologią zarządzania. Poznajmy zatem bliżej samą teorię, przyjrzyjmy się, w których obszarach psychologii zarządzania jest już wykorzystywana i spróbujmy zastanowić się, czy można zastosować ją także w programach przygotowawczych dla osób objętych zwolnieniami.