Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Wiarygodność badań jakościowych
Przedstawiona metoda krytyczna jest zbliżona do tego, co Popper określa mianem racjonalizmu krytycznego. Zgodnie z tym podejściem, musimy dążyć do sfalsyfikowania naszych wstępnych przeczuć, dotyczących związków zachodzących między zjawiskami istniejącymi w naszych danych. Tylko wtedy, gdy nie możemy sfalsyfikować (lub obalić) istnienia określonych związków, mamy prawo mówić o wiedzy „obiektywnej”. Jednakże nawet wówczas nasza wiedza pozostaje czymś tymczasowym. Jest celem dla obalających dowodów pochodzących z późniejszych badań.
Popper pisze o tym w sposób następujący:
Zgodnie z moją propozycją dla metody empirycznej charakterystyczne jest to, że system podlegający sprawdzaniu dostępny jest falsyfikacji na wszystkie dające się pomyśleć sposoby. Cel tej metody nie polega na ratowaniu życia nie dających się utrzymać systemów, lecz przeciwnie, na rzuceniu ich wszystkich w wir najzacieklejszej walki o przetrwanie i wybraniu tego, który w porównaniu z innymi okaże się najlepiej przystosowany [2002, s. 41]
Oczywiście nie tylko badacze wykorzystujący metody jakościowe traktują poważnie krytyczną metodę Popperowską. Jedną z metod, którą posługują się zwolennicy badań ilościowych, w celu uczynienia zadość Popperowskiemu wymogowi podejmowania prób „falsyfikacji”, jest uważne wykluczanie korelacji pozornych (zob. podrozdz. 2.1).
Aby to osiągnąć, badacz musi wprowadzić nowe zmienne tak, by powstała swoista forma „analizy wielozmiennowej”, która wykazałaby istnienie wyraźnych korelacji rzeczywistych (zob. Mehan, 1979, s. 21). Dzięki takim próbom uniknięcia korelacji pozornych, przedstawiciele nauk społecznych, korzystający z metod ilościowych, mogą wykazać się praktycznymi działaniami zgodnymi z duchem krytycznych dociekań, których zwolennikiem był Popper. W dalszej części tego rozdziału, w podrozdziale 8.3, przedstawię metody, zarówno liczbowe, jak i nieliczbowe, którymi mogą posługiwać się naukowcy w trakcie badań jakościowych, a które spełniają kryterium „falsyfikowalności” Poppera.
Hammersley (1990, 1992) stwierdził, że badacz wykorzystujący metody jakościowe może przejąć w pewnym zakresie rozumowanie Poppera, dzięki wprowadzeniu tego, co nazwał „łagodną formą realizmu”. Tworzą ją trzy następujące elementy:
1. W zakresie posiadanej przez nas wiedzy trafność jest utożsamiana z pewnością, lecz niekoniecznie z przekonaniem o prawdziwości.
2. Rzeczywistość uznaje się za niezależną wobec twierdzeń badacza na jej temat.
3. Rzeczywistość jest zawsze postrzegana przez określoną perspektywę. Dlatego też nasze twierdzenia stanowią reprezentację rzeczywistości; nie odtwarzają jej (1992, s. 50-51).
Poglądy Hammersleya lokują się bliżej Popperowskiego twierdzenia o falsyfikacji niż o weryfikacji, rozumianego jako kryterium wyróżniające twierdzenia naukowe. Podobnie jak Popper, Hammersley uważa, iż roszczenie sobie prawa do uznania ważności, oparte na próbach obalenia twierdzenia, jest automatycznie podtrzymywane przez społeczność naukową, gotową „do rozwiązywania kwestii spornych na drodze poszukiwania wspólnych podstaw porozumienia” (1990, s. 63).
Dwoma pojęciami o kluczowym znaczeniu we wszelkich rozważaniach na temat wiarygodności badań naukowych są pojęcia „trafności” oraz „rzetelności”. W kolejnych częściach tego rozdziału omówię każde z nich, wskazując, jakie praktyczne znaczenie mają oba w badaniach ilościowych i jakościowych.
Artykuł jest fragmentem książki Interpretacja danych jakościowych. Opublikowano za zgodą wydawcy.
David Silverman jest brytyjskim profesorem socjologii. Autor i redaktor licznych publikacji z zakresu metodologii badań jakościowych, m.in. "Doing Qualitative Research". "Qualitative Research. Theory, Method and Practice". "Handbook of Qualitative Research Practice".
Literatura
- Agar Michael H. (1986), Speaking of Ethnography, London: Sage.
- Bryman Alan (1988), Quantity and Quality in Social Research, London: Allen und Unwin.
- Cain Maureen (1986), Realism, feminism, methodology and law, „International Journal of the Sociology of Law”, nr 14.
- Fielding Nigel, Fielding Jane L. (1986), Linking Data, London: Sage.
- Hammersley Martyn (1990), Reading Ethnographic Research: A Critical Guide, London: Longmans.
- Hammersley Martyn (1992), What’s wrong with Ethnography: Methodological Explorations, London: Routledge.
- Hammersley Martyn, Atkinson Paul (2000), Metody badań terenowych, tłum. Sławomir Dymczyk, Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
- Kirk Jerome, Miller Marc (1986), Reliability and Validity in Qualitative Reseach, London: Sage.
- Mehan Hugh (1979), Learning Lessons: Social Organization in the Classroom, Cambridge, MA: Harvard University Press.
- Popper Karl (2002), Logika odkrycia naukowego, tłum. Urszula Niklas, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Silverman David (1989b), The impossible dreams of reformism and romanticism, w: Jaber Gubrium,
- David Silverman (red.), The Politics of Field Research: Sociology beyond Enlightenment, London: Sage.
- Silverman David (2000), Doing Qualitative Research: a Practical Handbook, London: Sage.
- Stanley Liz, Wise Sue (1983), Breaking Out: Feminist Consciousness and Feminist Research, London: Routledge.
Bądź na bieżąco! Zapisz się na nasz newsletter! (dodatkowo otrzymasz eBooka "Iluzje codzienności")
- «« poprz.
- nast.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
