Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Pooglądasz ze mną?
Kto nie słyszał stwierdzenia: "książki są dobre dla dzieci" lub "telewizja jest szkodliwa dla dzieci"?
Syndrom ostatniej piosenki
Znacie to doświadczenie, kiedy melodia wtrąca się w Twoje myśli i wiruje w powtarzającej się pętli?
Szewcy bez butów
Powiem ci ze wstydem, patrząc z dzisiejszej perspektywy, ja i wielu „kandydatów na pomagaczy” byliśmy nieco zarozumiali. Metodologia badań psychologicznych i analiza statystyczna – baza psychologii naukowej – budziły naszą niechęć, a fascynowały niebazujące na badaniach, raczej filozoficzne, wynurzenia psychoanalityków lub psychologów humanistycznych. I uznawaliśmy, że to właśnie jest prawdziwą psychologią.
To tylko gra!?
Kto nie słyszał stwierdzenia, że gry znieczulają mózg? Nie od dziś obwinianie gier komputerowych za agresywne zachowanie dzieci, młodzieży, czy nawet dorosłych jest pewnego rodzaju normą społeczną. Bo w końcu gdzieś musi być winowajca, czyż nie?
Wiarygodność badań jakościowych
Problem anegdotyzmu
Według Hugha Mehana (1979), najmocniejsza strona terenowych badań etnograficznych, tj. ich zdolność do przedstawiania złożonych opisów tła społecznego, stanowi potencjalnie również ich słabość. Mehan wskazuje trzy słabe punkty:
1. „W tradycyjnych badaniach jakościowych ujawniła się skłonność do nabierania jakości anegdotycznej. Raporty badawcze zawierają kilka wybiórczych przykładów zachowań wyselekcjonowanych na podstawie zapisków terenowych”.
2. „Badacze rzadko przedstawiają kryteria, na podstawie których dokonali wyboru przykładów, a pominęli pozostałe. W konsekwencji trudno jest określić typowość lub reprezentatywność przykładów oraz wniosków z nich wysnutych”.
3. „Raporty badawcze, przedstawione w formie tabelarycznej, zniekształcają materiał, na podstawie którego została przeprowadzona analiza. Aby tworzyć podsumowania wyników swoich poczynań, badacze wydobywają dane z nieobrobionego materiału, co powoduje, iż jego oryginalny kształt zostaje utracony. Z tego też powodu wprowadzanie odmiennych interpretacji tego samego materiału staje się niemożliwe” (tamże, s. 15, podkr. D.S.).
W świetle uwag Mehana, nawet pobieżne zapoznanie się z publikacjami, których autorzy wykorzystali metody jakościowe, może być źródłem poważnego niepokoju (Silverman, 2000, s. 283-296). Zbyt często badacze ulegają dwóm skłonnościom wskazanym przez Nigela i Jane Fieldingów (1986, s. 32):
- skłonności do wyboru danych, które pasują do idealnej (z góry przyjętej) wizji zjawiska,
- skłonności do wyboru danych zebranych w terenie, które są spektakularne, ze względu na swoją egzotykę, kosztem tych, które są mniej wyjątkowe (ale być może posiadają wartość dowodzącą).
Problemy te zwięźle zdiagnozował Bryman:
W badaniach jakościowych istnieje skłonność do ulegania podejściu anegdotycznemu wówczas, gdy tworzy się wnioski lub wyjaśnienia. Powierzchownym rozmowom, urywkom z wywiadów nieustrukturyzowanych [...] nadaje się rangę dowodu dla określonego twierdzenia. Są to podstawy dla obaw wówczas, gdy zastanawiamy się, czy możemy mówić o reprezentatywności lub ogólności przedstawionych fragmentów materiału badawczego [1988, s.77]
Przedstawione tu uwagi krytyczne wobec „anegdotyzmu” wskazują, iż badacze wykorzystujący metody jakościowe nie mogą czuć się zwolnieni z obowiązku wypełniania standardów, które spełniać musi każda praca, jeżeli ma zasłużyć na miano „naukowej”. Jako że pojęcie „nauki społecznej” jest często błędnie rozumiane, należy poczynić kilka uwag na temat „nauki” jako takiej, co będzie miało również kluczowe znaczenie dla pojęcia „wiarygodności”.
Czym jest nauka społeczna?
Agar oraz Stanley i Wise podzielają, wraz z tymi przedstawicielami nauk społecznych, z którymi zazwyczaj się nie zgadzają, pewne założenie. Wielu badaczy, posługujących się metodami jakościowymi, zakłada, że istnieje ogromna przepaść nie tylko między naukami przyrodniczymi a społecznymi, lecz również między jakościowymi oraz ilościowymi badaniami społecznymi.
Jednakże nie możemy nadmiernie uwypuklać różnic między badaniami jakościowymi a odmiennymi stylami badawczymi (zob. także podrozdz. 2.5 i 8.3.2). Przykładowo, Hammersley (1990) zauważa, że musimy sobie uzmysłowić, że o ile powtórzenie badań etnograficznych w tym samym otoczeniu i okolicznościach może okazać się trudne, to również w naukach przyrodniczych powtórka nie zawsze bywa prostym procesem. Dlatego też, jeżeli nie uda się uzyskać ponownie identycznych rezultatów, winą za taki stan rzeczy często obarcza się zmienność warunków laboratoryjnych oraz proceduralnych (wiąże się to z rzetelnością użytych narzędzi badawczych, zob. podrozdz. 8.2). Co więcej, jedynie zadeklarowani zwolennicy technik laboratoryjnych są skłonni zakładać, że eksperyment przeprowadzony w warunkach ściśle kontrolowanych może stanowić właściwy, a co więcej użyteczny model dla nauk społecznych.
Coraz bardziej rozpowszechniony staje się pogląd, zgodnie z którym badanie nabywa cech naukowości, gdy wykorzystywane są w nim metody odpowiednie do przedmiotu zainteresowań. Nauki społeczne są zatem w takim wymiarze naukowe, w jakim wykorzystują adekwatne metody oraz opracowują pozyskane dane w sposób ścisły, krytyczny i obiektywny. Kirk i Miller stwierdzają:
Założenia leżące u podstaw dążenia do obiektywizmu są bardzo proste. Istnieje świat empirycznej rzeczywistości. W znacznym stopniu od nas zależy sposób postrzegania oraz rozumienia tego świata, ale świat nie akceptuje w równym stopniu wszystkich nadawanych mu znaczeń [1986, s. 11]
Podążając za myślą Kirka i Millera, musimy zrozumieć, że „świat nie akceptuje w równym stopniu wszystkich nadawanych mu znaczeń”. Oznacza to, iż powinniśmy przezwyciężyć pokusę wyciągania łatwych wniosków, tylko dlatego że istnieją pewne dowody, które zdają się prowadzić w interesującym nas kierunku. Wręcz przeciwnie, musimy poddać owe dowody wszelkim dostępnym próbom. Można wysnuć wniosek, że badanie jakościowe może osiągnąć wiarygodność (a co za tym idzie — uniknąć oskarżenia o anegdotyzm), o ile poczynimy wszystkie kroki w celu sfalsyfikowania wstępnych założeń, dotyczących zgromadzonych przez nas danych.
Nigdy dość. Mózg a uzależnienia
Historia nałogów i procesu zdrowienia autorki, ale też omówienie z perspektywy badaczki zmian zachodzących w mózgu i zachowaniu na skutek długotrwałego uzależnienia.
W zakamarkach mózgu
Wybitni naukowcy o fascynujących funkcjach ludzkiego mózgu!
Zbiór intrygujących esejów autorstwa należących do światowej czołówki neuronaukowców, zawierający analizy dziwnych i sprzecznych z intuicją aspektów funkcjonowania ludzkiego mózgu.
Myślenie czarno-białe
Wyznaczamy granice, a większość rzeczy w życiu dzielimy według prostego czarno-białego schematu. Ta zdolność wykształcona w trakcie ewolucji jest w nas utrwalana od dzieciństwa przez rodziców, szkołę i otoczenie. Kevin Dutton, autor bestsellerów psychologicznych oraz utytułowany naukowiec z Oksfordu, pokazuje, że nie zawsze upraszczanie życia i wyborów jest dla nas najlepsze. „Myślenie czarno-białe” ukaże się już 12 maja.
Twój mózg bez tajemnic
Sen, pamięć, mowa, odczuwanie przyjemności czy strachu - codziennie mamy do czynienia z tymi procesami i emocjami, ale jak mózg je tworzy?
Życzenia dla Świata
Początkowo Ratzinger nie był entuzjastą Bergolio. Widział w nim reformatora, który może zupełnie zmienić oblicze Kościoła. To mu się nie podobało. A przynajmniej taki obraz, możemy zobaczyć w filmie fabularnym Dwóch Papieży.
Łykać jak Homo sapiens
Andrzej poznał Ilonę na forum miłośników wampirów i filmu „Zmierzch”. On był w średnim wieku, ona za rok miała skończyć 20 lat. Ilonie udało się przekonać Andrzeja, że jest prawdziwym wampirem, a on był gotowy wydać 10 tys. zł, żeby ta przemieniła również jego.
Sen nocy letniej
Rekord czasu, jaki można wytrzymać bez snu pobił w 1964 roku Randy Gardner. Nie spał przez 264 godziny i 12 minut. Brak snu jednak już w wyjątkowo krótkim czasie daje się nam we znaki. Zaczynają się problemy z koncentracją, pamięcią czy motywacją po nieprzespanej dobie a co dopiero 11.
To nie ja, to Ty!
Co się dzieje, gdy masz całą masę niewygodnych, krępujących i irytujących emocji, z którymi nie chcesz się świadomie zmierzyć?
Otwórz już oczy
Jak długo śpisz? Czy się wysypiasz? A może cierpisz na bezsenność? Ile tak naprawdę powinniśmy spać?
Odkryjmy potęgę kolorów!
Nie lubisz tego wina? Wypróbuj go pod innym oświetleniem. Chcesz, żeby ten napój był bardziej słodki? Rozjaśnij jego kolor. Chcesz, żeby herbata była zimniejsza? Umieść ją w szklanym pojemniku. Widzenie naprawdę jest wiarą.
Zabić Wertera
Zdarzenie, z którym mieliśmy do czynienia podczas 27 finału WOŚP do dzisiaj odbija się echem medialnym. Prowadzone są rozważania co można było zrobić, czego nie trzeba było robić i co teraz zrobić.
Ho ho ho... oto rzeczywistość...
Okres świąt Bożego Narodzenia z pewnością dla wielu z nas jest czasem do spotkania z najbliższymi. To czas, gdy słuchamy świątecznych melodii, gromadzimy się przy suto zastawionym stole, szczęśliwe dzieci biegają wokół pięknie przystrojonej choinki i tylko oczekujemy by dorwać się do błyszczących prezentów zapakowanych w czerwone kokardy.
Śladami Bestii
Czy to możliwe, żeby dobry człowiek popełnił zły uczynek?
W 1974 roku, serbska artystka Marina Abramowić wystawiła wybuchowy show, zatytułowany Rhythm 0 w galerii w Neapolu. Jednocześnie ujawniając coś strasznego o ludziach.
Dogadać się z innymi
Dlaczego tak trudno jest porozumieć się z innymi? Dlaczego inni nie rozumieją mojego punktu widzenia? Gdzie tkwi przyczyna problemów w relacjach z rodziną, szefem i współpracownikami?
Homo nie całkiem sapiens
Krytyczni, ale merytoryczni. Spierający się, ale też rozumiejący. Bogdan Wojciszke, wybitny polski psycholog i Marcin Rotkiewicz, ceniony dziennikarz naukowy rozmawiają o automatyzmach myślenia, nadętych politykach, narzekaniu Polaków i pułapkach moralności.
Syndrom gotującej się żaby. Co zabiło żabę?
Wyobraź sobie, że umieściłeś żabę w naczyniu z wodą i po chwili zaczynasz ją podgrzewać. Gdy temperatura wody wzrasta, widzisz, że żaba może odpowiednio dostosować swoją temperaturę ciała. Płaz kontynuuje regulację wraz ze wzrostem temperatury.
Mądrość i różne niemądrości
Żyjemy w świecie nieustających rekomendacji. Co robić, jak myśleć, w co się ubierać? Co zrobić, by osiągnąć sukces i na jaką partię głosować?
Ta piosenka obniża stres o 65%
Wszyscy dobrze wiemy, że powinniśmy się nauczyć zarządzać swoim stresem. Gdy sprawy stają się coraz trudniejsze w pracy, szkole czy życiu prywatnym, możemy korzystać z wielu porad, sztuczek i technik, które pozwolą uspokoić nieco skołatane nerwy.
Pokochaj poniedziałki. Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?
Czy na myśl o poniedziałku zaczyna cię boleć brzuch? Czy już w niedzielne popołudnie pogarsza ci się nastrój? Czy tylko w weekendy czujesz, że żyjesz? Czy inni zauważają u ciebie spadek energii i zmiany w zachowaniu?
Odzyskać kontrolę
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-Traumatic Stress Disorder - PTSD) stał się chorobą naszych czasów i jest to zaburzenie, które rozwija się u osób, które doświadczyły szokującego, przerażającego lub niebezpiecznego wydarzenia.
Intuicja nie ma płci, czyli jak podejmujemy decyzje?
Podobno mężczyźni są lepszymi decydentami niż kobiety. Nie kierują się emocjami, są odporni na sugestie innych, trafniej przewidują konsekwencje swoich wyborów, a co najważniejsze robią to wszystko szybciej. Czy faktycznie tak jest? A nawet jeśli, czy taki model podejmowania decyzji naprawdę jest kluczem do sukcesu?
Wiele
