Poziom korzystania z Internetu przez dzieci stale wzrasta. Jakie zagrożenia czyhają w Internecie? Czy sytuacja rodzinna zwiększa prawdopodobieństwo bycia ofiarą? Czy chłopcy narażeni są na podobne niebezpieczeństwo co dziewczynki? Czy rodzice mają wpływ na zachowania swoich dzieci w Internecie. Zakończył się I etap programu EU Kids Online.

75% dzieci w Europie korzysta z Internetu. Najbardziej wyraźny wzrost nastąpił wśród najmłodszych w wieku od 6 do 10 lat – do 2008 r. aż 60% dzieci w tym przedziale wiekowym miało dostęp do Internetu. Większy wzrost stopnia wykorzystania Internetu jest widoczny w tych krajach Europy Środkowej i Wschodniej, które niedawno wstąpiły do Unii Europejskiej.

„Jednym z celów projektu badawczego EU Kids Online I była analiza doświadczania przez dzieci zagrożeń w Internecie przy korzystaniu z Internetowych technologii” – mówi dr Lucyna Kirwil, psycholog z SWPS, kierownik polskiego zespołu badawczego. „Poddano analizie uwarunkowania trzy typy zagrożeń internetowych: zagrożenia niepożądanymi treściami w sieci, zagrożenia niepożądanymi kontaktami społecznymi w sieci oraz zagrożenia związane z niepożądanym zachowaniem w sieci” – dodaje.

Z badań wynika, że najbardziej powszechne ryzykowne zachowania w sieci to ujawnianie osobistych informacji. W następnej kolejności: kontakt z treściami pornograficznymi i z treściami przesyconymi przemocą lub nienawiścią oraz zastraszanie (tzn. „cyberbullying”) i otrzymywanie niechcianych komentarzy o podtekście seksualnym. „W błędzie są ci rodzice, którzy myślą, że nie mają wpływu na ochronę swoich dzieci przed zagrożeniami z sieci. Badanie pokazało, ze ich zabiegi mogę zmniejszyć negatywne doświadczenia dzieci podczas korzystania z Internetu” – podkreśla dr Kirwil.

Ponadto, badania wykazały, że dzieci pochodzące z domów o niższym statusie społecznym są bardziej narażone na zagrożenia w Internecie. W przypadku chłopców stwierdzono wyższe prawdopodobieństwo napotkania (lub stwarzania) zagrożeń związanych z aktywnymi działaniami w sieci. Dziewczynki są bardziej zagrożone ryzykiem związanym z niepożądanymi treściami i kontaktami.

Obecnie liczba rodziców i dzieci korzystających z Internetu wyrównuje się. W 2008 r. 85% rodziców dzieci w wieku 6-17 lat korzystało z Internetu, co stanowi znaczący wzrost w stosunku do 66% w 2005 roku. Badania pokazują, że choć młodsi użytkownicy Internetu są „rdzennymi użytkownikami technologii cyfrowych”, to jednak rodzice „nadrabiają zaległości” w stosunku do nastolatków i „wyprzedzili” już młodsze dzieci. Tylko w Estonii, Polsce, Słowenii, na Malcie, Węgrzech, Litwie, w Słowacji, Portugalii i Rumunii więcej dzieci niż rodziców korzysta z Internetu. We wszystkich tych krajach Internet jest stosunkowo nowym zjawiskiem.

Rekomendacje raportu w zakresie regulacji społeczno-prawnych formułują politykę minimalizowania zagrożeń, polegającą m.in. na wzmacnianiu struktur ustawodawczych i regulacyjnych w Europie, na wspieraniu tworzenia własnych uregulowań w przedsiębiorstwach i środowiskach gospodarczych związanych z nowymi mediami oraz na promowaniu inicjatyw podnoszących świadomość zagrożeń i korzyści wynikających z aktywności dzieci w Internecie.

Wyniki badań i analiz wskazują na konieczność skupienia się w kampaniach zwiększających poziom społecznej świadomości szczególnie na grupach dzieci najmłodszych, najuboższych i pozbawionych wsparcia oraz tych, dla których Internet jest środowiskiem nowym i jeszcze nieznanym. Badacze podkreślają równocześnie, że wyższy poziom zagrożeń idzie zwykle w parze z większym dostępem do pozytywnych treści i aspektów Internetu, a tym samym z większymi potencjalnymi korzyściami dla dzieci aktywnych w sieci. Stąd niezwykle ważne jest wspieranie rodziców i środowisk szkolno-opiekuńczych w ich wysiłkach skierowanych na zapewnianie dzieciom bezpieczeństwa we wszechstronnym i rozwijającym korzystaniu z dóbr Internetu.

Dane pochodzą z ok. 400 przeanalizowanych w ramach projektu EU Kids Online I badań przeprowadzonych w 21 krajach Unii Europejskiej w ostatnich latach. Pracami badawczymi polskiego zespołu kieruje dr Lucyna Kirwil, psycholog ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. Wraz z podsumowaniem projektu rozpoczęto prace nad jego kolejnym etapem. „Zebrane dane dostarczają cennych, lecz niewyczerpujących informacji. Wciąż jest wiele luk w wiedzy dotyczącej sposobów i uwarunkowań korzystania z Internetu przez dzieci i młodzież w Europie. Celem EU Kids Online II, planowanego na lata 2009-11, jest uzyskanie materiału do pogłębionych analiz” – mówi dr Kirwil

Więcej: www.swps.pl, www.eukidsonline.net.